FRNL
   
  • 55€
  • 1010€
  • 2020€
  • 5050€
  • 100100€
  • 500500€
   

De Grauwe : « Bankenhervorming? Veel geluk ermee, meneer Di Rupo »

De 20 oktober aan 02:10

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics en columnist bij De Morgen. "Blijkbaar is die lobby er in geslaagd om Kris Peeters in te schakelen om de belangen van de banken te verdedigen." Deze versie van deze bijdrage verscheen op 6 september 2012 in De Morgen.

 

------------------------------

 

Bankenhervorming? Veel geluk ermee, meneer Di Rupo

Vier jaar na het begin van de bankencrisis doet de Belgische regering een voorstel tot fundamentele hervorming van het bankensysteem. Ze stelt voor de banken in twee te splitsen. Enerzijds zouden er depositobanken komen, anderzijds zakenbanken. Eindelijk, zou je zeggen. Al jaren wijzen nogal wat economen erop dat zo’n operatie noodzakelijk is voor de stabiliteit van het financiële systeem. Waarom?

De bankencrisis ontstond doordat de autoriteiten in de jaren tachtig zijn gaan tolereren, soms zelf stimuleren, dat banken zich waagden aan financiële speculatie. Daarvoor gold in België en vele andere landen een strikte scheiding tussen depositobanken en zakenbanken, die de speculatieve activiteiten van de laatste beperkte. Geleidelijk aan werd die scheiding opgeheven, waardoor de depositobank op de hoek van de straat zich ook op financiële speculatie met hoog rendement kon werpen. En dat gaat altijd gepaard met een verhoogd risico.

Er stellen zich twee problemen als je toestaat dat depositobanken zich bezighouden met speculatie. Om te beginnen is er de inherente kwetsbaarheid van depositobanken. Die trekken kortetermijndeposito’s aan en vormen die om in langetermijnleningen aan ondernemingen en gezinnen. Dat impliceert dat als alle deposanten op hetzelfde moment het idee opvatten om hun deposito’s om te zetten in cash, de banken niet kunnen voldoen aan die vraag omdat het geld vastzit in langetermijnleningen. Je moet dus vermijden dat depositobanken te veel risico’s nemen. Te hoge risico’s leiden vaak tot aanzienlijke verliezen. Als dat het geval is, dan verliezen de deposanten hun vertrouwen en bestormen ze de banken om hun geld terug te vragen. Met een bankencrisis tot gevolg.

Het tweede probleem met depositobanken is dat de staat zich garant stelt voor een groot deel van de deposito’s. Het effect daarvan is dat er perverse prikkels ontstaan bij banken. Ze komen in de verleiding om risico’s te nemen die een asymmetrisch effect hebben. Als alles goed gaat, dan is de winst voor de bankiers. Als de risico’s leiden tot verliezen, dan moet de staat, die zich garant stelt, de verliezen dekken. Dat is heel comfortabel voor de bankier. Hoe dan ook veroorzaakt die asymmetrie, die de winst privatiseert en de verliezen socialiseert, dat banken excessieve risico’s nemen en het bankensysteem nog fragieler wordt.

Die asymmetrie moet dus weggewerkt worden. En dat kan maar op een manier: de opsplitsing van onze banken, die momenteel tegelijk depositobanken en zakenbanken zijn. Die splitsing is nodig om de financiële stabiliteit en daardoor onze welvaart te behouden.

Goede moed
Het zal niet makkelijk zijn voor de eerste minister. De bankenlobby bereidt zich voor op een desinformatiecampagne. Dit zijn een paar van de argumenten die ze ons naar het hoofd zullen slingeren.

Eerste argument: er zijn te veel praktische problemen, die een splitsing onhaalbaar maken. Waarop ik antwoord: die scheiding was er vele decennia lang. Dat is het bewijs dat het wel degelijk haalbaar is. Het zal niet altijd makkelijk zijn, maar als de wil er is, kan het.

Tweede argument: dat kan alleen als andere landen hetzelfde doen. Dat argument wordt ad nauseatum herhaald. De bankiers zeggen ons dat het idee van de splitsing weliswaar goed is, maar dat we moeten wachten tot de hele wereld het idee omarmd heeft. Wat wil zeggen dat het dus niet zal gebeuren. De bankiers tonen hun goede wil, goed wetende dat die goede wil tot niets zal leiden.

Het argument dat we moeten wachten op de anderen is vals. Canada, dat een buur is van de financiële kolos Amerika, heeft de scheiding tussen zakenbanken en depositobanken in stand gehouden, hoewel de Verenigde Staten de twee types samenvoegden. Dat heeft Canada gevrijwaard van de bankencrisis die de grote buur zo zwaar trof. Groot-Brittannië heeft voorbereidingen getroffen om de scheiding te herintroduceren. Ook België kan dat doen, zelfs als de anderen niet volgen.

Derde argument: het is slecht voor de concurrentiekracht. En zoals we allemaal weten, is een verlies van concurrentiekracht dodelijk voor de economie. Er is geen enkele reden om een verlies van concurrentiekracht te vrezen. Het succes van een depositobank is gebaseerd op vertrouwen. Grootte heeft daar niets mee te maken. Uiteraard maakt een depositobank gemiddeld minder winst dan een zakenbank. Maar de winst is wel stabieler. Die stabiliteit maakt deel uit van de concurrentiekracht van depositobanken.

Vierde argument, zonder twijfel het belachelijkste: een splitsing zou het effect hebben dat de economische groei gestuit wordt. Feit is dat we de grootste groei optekenden toen de scheiding nog van kracht was. Sinds we de twee types van banken samengevoegd hebben, is de groei alsmaar gedaald. Natuurlijk zijn er nog tal van andere redenen waarom de groei achteruitgegaan is. Maar het feit dat onze banken zich alsmaar meer op speculatieve activiteiten geworpen hebben, heeft in elk geval weinig bijgedragen aan een duurzame groei.

De premier heeft een zware taak. Hij zal geconfronteerd worden met een lobby die alle middelen zal inzetten om zijn voorstel te kelderen. Blijkbaar is die lobby er nu ook in geslaagd om Kris Peeters in te schakelen om de belangen van de banken te verdedigen. De premier zal dus al zijn moed bij elkaar moeten rapen. Ik wens hem alvast alle succes toe.

 Naar een vriend(in) sturen  Contact opnemen
 
Ook de moeite te lezen
 
   
  • 55€
  • 1010€
  • 2020€
  • 5050€
  • 100100€
  • 500500€